Cahit Arf Hayatı, Cahit Arf Kimdir? (1910 – 1997)

1910 seneninde Selanik’te doğan Cahit Arf, ilkokulu o senelerde sultani isimi verilen liselerin ilk bölümünde okumuş, daha beşinci sınıftayken tanıştığı genç bir öğretmen onun matematikle ilgilenmesini sağlamıştır. Lisenin orta bölümüne geldiğinde artık okul arkadaşlarının çözemediği matematik suallerini çözen Cahit Arf’ın bu kabiliyeti ailesi ve hocalarının dikkatini çekmiş ve Paris’teki St. Louis Lisesinde okumak üzere ailesi tarafından Fransa’ya gönderilmiştir. Üç senelik lise tahsilini iki senede bitirip Türkiye’ye geri dönen Cahit Arf o sıralarda Türk hükümeti tarafından yüksek öğrenim görmek üzere imtihanla Avrupa’ya gönderilecek aday talebeler arasına alınmıştır. Bu imtihanı kazanan Cahit Arf Fransa’ya geri dönüp bir hayli bilim insanının yetiştiği okul olan École Normale Supérieure’e kaydolmuştur.

Yükseköğreniminden sonra Türkiye’ye geri dönen Arf, bir müddet Galatasaray Lisesinde hocalık yapmış ve sonra doçent adayı olarak İstanbul Üniversitesi Matematik Kürsüsü’ne geçmiştir. 1937 seneninde doktorasını yapmak üzere Göttingen Üniversitesi Matematik Bölümü’ne giden Cahit Arf’ın bu üniversitede yaptığı doktora çalışması onun dünya çapında tanınmasına sebep olmuştur.

Cahit Arf matematik dehalarının dahi çok zor dediği bir konu üzerinde tek başına çalışmış ve bir buçuk sene içinde konusu “non-commutative Class Field” olan doktorasını bitirmiştir. Bu çalışmadan ele geçirilen neticelerin bir bölümü literatüre  “Hasse-Arf” teoremi olarak geçmiştir. Doktora tezini 1938 seneninde bitiren Cahit Arf bir sene daha Göttingen’de çalışmalarını sürdürmüş, bu dönemde de dünya literatürüne  “Arf Invaryantı” isimiyle geçen, cebirsel ve diferansiyel topolojide büyük ehemmiyet taşıyan bir çalışmaya imzalamıştır.

1938’in nihayetinde Türkiye’ye üniversitesine geri dönen Arf 1943’te profesör, 1955’te ordinaryüs profesör olmuştur. 1962 seneye kadar üniversitede çalışmalarını sürdüren Cahit Arf o senelerde bir seneliğine konuk profesör olarak Maryland Üniversitesine gitmiş ve ayrı olarak Mainz Akademisi muhabir azalığına seçilmiştir. 1960 seneninde Çekmece Nükleer Araştırma Merkezi’ni kurmak üzere görevlendirilen Cahit Arf 1962’de üniversitedeki görevinden ayrılmış ve bir sene kadar Robert Kolej’de ders vermiştir.

TÜBİTAK’ın kuruluş ve gelişmesinde büyük emekleri olan Cahit Arf 1963-1967 ve 1967-1971 senelerinde TÜBİTAK’ın Bilim Heyeti başkanlığını yapmıştır. Cahit Arf matematiğe yapmış olduğu köklü katkılarından dolayı 1974’te de TÜBİTAK Bilim Ödülü’ne layık görülmüştür.

1964-1966 senelerinde Princeton’da Institute  for Advanced Study’de çalışmalarını sürdüren; daha sonra California Üniversitesinde konuk öğretim azalığı yapan Cahit Arf 1967’de Türkiye’ye dönüp ODTÜ Matematik Bölümünde çalışmaya başlamış ve  1980 seneninde bu üniversiteden emekli olmuştur.

1980 seneninde İSTANBUL TEKNİK ÜNİVERSİTESİ ve Karadeniz Teknik Üniversitesinin, 1981 seneninde ODTÜ’nün onur doktoralarını alan, 1993 seneninde Türkiye Bilimler Akademisi Haysiyet Azalığına seçilen Cahit Arf 4 Şubat 1994’te de Fransa’da Commandeur des Palmes Académiques Ödülü’ne layık bulunmuştur.

Ülkemizde matematiğin sembolü haline gelen Ord.  Prof. Dr. Cahit Arf 26 Aralık 1997’de vefat etmiştir.

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*